Skip to main content

Full text of "Plantae Alpinae Carniolicae"

See other formats


J>4 



o.^ 






K?''^^'' 



THE UNIVERSITY 

OF ILLINOIS 

LIBRARY 




Digitized by the Internet Archive 

in 2010 with funding from 

University of lllinois Urbana-Champaign 



http://www.archive.org/details/plantaealpinaeca01hacq 



PLANT^ ALPINyE 






CARNIOLICiE. 

COLLEGIT ET DESCRIPSIT 

BALTH. UACQTJET. 

?HILOSOPHI-?E ET MEDICIN:.?: DOCTOR , ANTATOMIiE , CHlRURGICii: ARTIS 

ATGlUE OBSTETRICI^E PROF. PUB. ORD. SOCIETATIS C-ESARE.i; REGIIE 

AGRARL^ ET BONARUM ARTIUM IN DUCATU CARNIOLIffi SECRETARIUS 

PERPETUUS, ACADEM. SCIENT. IMPER. NAT. CURIOSORUM. 

MOGUXTIN-^, FRANCOFURTI AD ODERAM, BOTANICiE 

ET GEORGOPHILI FLORENTLNJE, AMICORUM NAT. 

SCRUT. BEROLINENSIS , HALLENSIS , 

OECONOMIJE LIPSIENSIS &c. 

SODALIS. 



#: 




V I E N N ^, 
Sumptibus BibliopoliE Joannis Pauli Kraus. 



Hf- 



j r 8 *. 






5i 



SOCIETATI BOTANICi^ 

FLORENTINiE 

MULTO CELEBERRIM^ 

E r 

VIRO I LLUS TRISSIMO 

RUPERTO COMITI PANTALPHINIO 

EJUSDEM SOCIETATIS 
PR^SIDI DIGNISSIMO 

D. D. D. 



c- 



^VTOR. 






P R iE F A T I O. 



Q 



_^uam tibiLeclor bcnevole inprcrer.tiani-m fiRo, prinia dQc?.A 
eft plantarum, quje in alpibusCarnioli^ &lfl:ria2 crelcunt. £xi- 
gui quidem utrique iunt Termini, attamen non lacile bortum 
botanicum, quo natura opes luas tani copiofe congeiliffe vide- 
tur, elegantem magis, & ornatum videris. Ginx enim regio,' 
quis lociis tantam botanicarum rerum copiam , tamque multi- 
plicem iimul novitatem , utut fit ampliilimus, oll:entare potefj, 
& tanquamre iiia propriagloriari, an non id flora carnioiicaO 
& appendix ad iloram auilriacam C*3 luculenter comprobarit i' Dii- 
ficile fanefuitnovi quid hoc ingenere detegere, quandoquidera 
& provincia nortra exigua eft: & de reBotanica optime meriti 
iVIathioli, & Scopoli, quorum ultimo principem facile in iedu- 
litate-, & diligentia inquirendi locum conceii*erim, non fmeno- 
minis fui gloria, jam pridem in liac materia elaborarunt. Ye- 
ritatis nimium fiudiolus, non poilum non hic commemorare il- 
luftrillimum D. L. ]>. a Wulfen , cujus indefeilus labor orbi 
erudito perquam cognitus efi. Hujus opera ufus perquam ire- 
quenter, & hic, & alter amicorurii meorum; nec opera^ pre- 
tium duxerunt, ut, quod alieno labore compilarunt, fus forte 
nimium timentes gloris illi in acceptisreferrent, ejusque re?Le 
ibi oblivifcerentur, ubi miaxime commemorari merebatur ! quam 
facile alieno vivitur labore! quam facile res, quo! ad manus ul- 
tro defertur, definitur & defcribitur ! fed quantis Hat fum})tlbus, 
quantis, quamque periculis plenis difucultatibus circumliflitur 
is, qui aut novi quid & irreperti adhuc in naturs regr.o depre- 

A 3 • hcn- 



(*) A SLopoIi Flora cjiiiiolicn, cd.tio i. Cx rccund.i c. fig. sncis in Svo \'i!-dol.oi:.r 

1:7:. 
(•■) n. J.icquin Floia aiiftii.Ka. Vol. V. Vicnn;i; Auftrix 177S. fol. ma;. c. fig. colo- 
. ratis. 



hendere, ubique locorum fe prjefentem fiftere vult, idque in 
ea regione, ubi vix quempiam invenire eft, qui Eotanices cog- 
nitioneni habeat. Accedit praeterea, quod labores noftros non 
mediocriter remorari poteft ; afperitas nempe viarum , quas ad 
ha^c loca inaccenibiliaducunt, ingens montium altitudo, nivi- 
bushinc inde tecta ,' ubi vix plantam deprehendi pofle arbitra- 
bar; quotamenLithologiaeftudio duntaxatimpulfus eluctarinon 
jiubitavi. 

In hac decade plantarum neque ftili elegantiam , le6lor be- 
nevole, neque minutiliimarum rerum exaclam delcriptionem 
requires; meus omnis labor eo fe extendit, ut fingula; plan- 
tiC, quantum fieri potuit, clare & diftin6te defcriptje exhibe- 
rentur. Secutus fum Cel. Linnei characleres, genera quod at- 
tinet, nihil novi mihi occurrit, fpeciebus novis nomen fpeci- 
licum ex ipfo loco natali impertior. 

Utere, Leclor benevole, hac opera mea, quam non omni 
fruclu carituram judico, apud eos prjefertim, qui non alienum 
a ftudio botanico animum habent; intuebuntur enim occultas na- 
tun-e divitias, fefeque ad fimiles labores ultro excitari fentient. 
Q.uod ut eveniat ad majus botanicie rei incrementum , ex ani- 
nio opto, vale. 




N. I. 



r:^t=jfS ^r 3!?^Sj^-r 



-^^ 






N. I. r.?/;. r. 
Carlina Utzka. 

adix perennis rcfla fubfufiforrais vel conoidea, auf tortuofa ratione 
V loci natalis, rugofa ex flavo in fufcum degenerans, ex qua con> 
plures radicul^ craflitudine pennx aiiferiux, extus flava ferruginea, in- 
tus albefcens, aliquantum amara. 

Caule caret, omnia folia intima tum prsecipue illa primi anni, 
funt oblonga, ovata, attenuata, undulata; bafis in petiolum canaliculatura 
per totam folii longitudinem. Reliqua folia magna, petiolata, profun- 
delaciniata, fpinofa, minora, quse verfus calicem proteuduntur, feflilia, 
integerrima , aut iu elliptoidem, aut in linearem longitudinem pro- 
currentia, fpins feroces in circumferentia: fubtus vens infigniores, & 
cralTe admodum , perque venulas nuraerofiflimas , quae reticulata: , albs, 
villofse, fuperne fufco virentes, & fcabriufculce. 

Flos ampliflimus unicus, cujus diameter quinque aut fcx polH- 
cum eft. Calix radiatus, cartilagineus , fubtiliflime pilofus, pallide fla- 
vefcens, duos vel tres pollices longus, minute dentatus; margo bafis 
membranaceus , vel pilofus; fuperne caualiculato dorfo & in gibbura 
flavum, obfcurumque leviter elevato. 

Corolls pallefcentes quinquedentats leviter ventricofre cum an- 
therts quinque aflixis concoloribus> quibus ftigma clavatum inharrct. Se- 
men cuneiforme obtufum, minute villofum, pappus fetaceu? , flavo al- 
bus, fetulis poUice lougioribus, in fafciculos ordinatis ; flofculi & in 
ipfa niaturitate remanent. Difcus carnofus albefcens perpendiculariter 
biiredlas unius poUicis craflitudinem attingit. 

Icon omnia in fua nativa magnitudiue repra^fentat. a. & L fo- 
lia ultiraa verfus calicem ovata & linearia, ad baftra carnofa funt ; c. & 
//, fquamK feu foliola calicis; e. partem externam feu convexaui; </. 
coiicavam feu iuternara refert ; c. ftaraen unicuin figuram lauceolatam 
habet. /. Se;Tien raaturum cum pappo; g, fetulas in fafciculos ordina- 
tas ; /5» coroUas tubuloliis iutegras cura Itamine , & piftillo /. easdem 
iucifas, & apertas, X-. folium, prout in prima a.'tate nafciturr 

Elegans h.tc, &. utilis planta in fummitate raontis Utzka, feu 
moutis majoris, qui quafi inedius exfurgit , & in contermino monte 
Plauick, & iterum prope Lupocklau, ad ^-edem moutis njihi occurrir. 

Mi- 



8 

Mirabar vehemcnter, qiJ:i rationc fieri pociiciit , ut Lsec oculis Cl.ir. 
Mathioll -[ler lilriain pruiicifeentis fiibtert'u:T^.[-it ; .forte .queni3dmo.inm 
alii Botanici, nimiii niontis altitudine, vi.iruinque afperitate, vel deni- 
que incolarum ferocitate territus huc non pervenit. Sicut & Celeb. Sco- 
poli. Apud uos in Iflria, ut in Levante, qui, absque eo quod ipfi fini- 
itri quid a populo accidat, verlari vult, necjlfe habet , ut fe popukrera 
cire dicat , ijuarj coruiidein linguam caliere debet. 

ijotanices amicis grarani abunde rem vel ex eo feciffe arbitror, 
()uod ea in hac planta exliibuerim, qua: eandeni determinant, fed con- 
leiitine etiam erunu, quorum Deus venter efb , cui, duni & de rerum 
coa;nitione Itjquuntur, thura ieruiu V Hinc ut & iis iatisfaciam , qua ra- 
tione liKc phmta adparari debeat , ut ad manducandum adponi poflit', 
paucis dicaai. 

Ciro alba, ^i grati odoris, & minir, adhuc amara, quara Cynara 
Scolymus i.innei; potell quidem inanducari cruda j inrcrea tamen & co6^a 
fapit palato. Cum hxc phmta vel in monte naturs beneficio nata, jam 
apta ei\ niitriendo corpori , quis ilhim non di^n.am xfliniet, qua; ad no- 
ftros hortos deportaretur, collocecurque. 

NuUa planta meretur majori jure nominari acaulis , atque hjec j 
nani carlinam acaulira Cel. Linnei, Vaillant (Is:alionim miiuis probabiii- 
tcr hoc nomine inligniverim, quandoquidem ixpe uniiis pedis caulem ha- 
bet; fioret Julio, leinen Septembri maturelcitj odor nuilus. 

A^. 2. Tiib. 2.fig. I. 

Illecebrnm Kapela. 

"^xigua phinta, duorum poUicura Inni^icndinera e::cedcns. Radix li.;;- 
11-' nola , & ramofa, perennat, extus iufca, cinerea , intus albelcens, 
caules & rami verrucoli , cralfiores , juniores graciles, rcpiintque. Lig- 
uuin illis albidum, cortexque ex cinereu in albidum degencrans. 

Folia funt alterna ovata, lanceolata, duas vel tres liiieas lon- 
ga, ali(inanium pilofa, feflilia intcgcriima, flipulK cum foliis ahernatim 
occurnint, ejusdemque funt ligur:e, all)ilfim;c , pellucidE,' iutegerrims, 
glabr.-e. Caules capitulis terminaiitur. 

Flores bradleis nicidis occukati, ovatique, calix viridis quinque- 
hdus, exiguus, cartilagineus , ovatus, lanccolariis, (S: glaber. Corolla 
nulla , ilaiiiina quiii(|ue minora calice , fiiameuta. alha. Anthenc Havc , 
Ayhis unicus, brevis, iiavefcens. Capfula quinquevalvi;», anonolpenna j 
fcmen iinicuni ovatum fufcum. 

Kx hac dcfcriptione quis acciiraram cum illecebro paronichio, 
(S: capitato Linnci liiniiitudinem, aut ii iTiavi.>-affinitutcm non detegitj 
neque cgo locum liiiic inter allacas diias fpecies umjiiam negavero. 

Creicit in alpibus ccilcareis ilerilinus, has alpes Kapehim dicunt 
iiicohi; , circa Grobenek, «S: verfus Recka ; dciu fcper moute Kleck. 

SLne- 



Shnefdinikich difto; & alibi in monribus circumjacentibiis floret fub 
linem Julii, femen maturefcit fub Hnem Auguiti, odor nuUus. 

lcon reprjefentat plantam in fua naturali magnitudine, ad latus 
fiftitur a. flos; b. folia cum itipulis & brad^eisi audla c, fi^uama co- 
roUaej d, capfulaj & e, femen, 

N, 3. Tab. 2.fig. 2, 

Rhamnus hydrienfTs. 

Arbor inermis, fubramofa» tres vel quatuor orgyas alta, paucis ramis 
prEEdita. Radix inter faxa calcarea kCe diffundit, truncus illi eft 
diametri unius pedis , cortex durus, cinereus, fufcus, verrucofus, intus 
flavus, & albidus. Rami nudi, fola in fummitare foliofi, veluti in orbeni 
pofiti , folia funt glabra, ovalia, unico vel duplici dente crenata , fufco 
virentia , fubtus albida. 

Cyma terminalis. &axinaris, in ramulis junioribus flores non 
habet, in fenioribus autem triginta, aut plures inter folia in formam 
umbellas prodeunt. Multi ex his funt fteriles, ex hac potiifimum caufa, 
quod non iatis nutrimenti habeant. 

Calix viridelcens, paulo longior, ex tubo campanulato in lim- 
bum expanditur, quadrifidum patentem, planum, tubo ferme acuto lon- 
giorem; fupremo tubo adnafcuntur ftamina quatuor, ere6\a, quibus fin- 
gulis fiuamuls pone accubant, oblongx & breviores, atrofufcs. Ger- 
men eft fubrotundum, parvum, piftillum bifidum, breve. 

His baccs fuccedunt rotundats, molles, pellucid.-e, primo virides, 
in maturitate nigrefcentes , faporis ob dulcedinem ingrati. In qualibet 
bacca iemina bina vel terna continentur, ovata, nitida , pallefcentia, in- 
clufa fingula arillo proprio bivalvi. Floret menfe Junio & Julio, fru- 
dlus maturefcit Septembri, & Odiobri. Iconi adftant, rami florentis in 
a. flos au61us in utraque ; in b. germen 3 in c. fquamuls cum ftamine; 
in J. bacca integra; in e. femen. 

Habitat in montibus circa Hydriam, Zhernverch, mali Golack 
& Voiska ad Terrainos Goritienfes, & Tolminenfes. 

N. 4. Tab. 2.fig. 3. 

Gentiana terorlouenfis. 

"OrJiio intuitu judicavi hanc plantam ad gentianam pumilam, & acau- 
Jl- lem referri polfe, at deprehendi , eam, & proprios, eosque conftan- 
tes charad^eres habere, ita ut non poiTit non conftituere propriam fpe- 
ciem, quemadmodura id more Cel. Linnei, & Cel. Jacquini me facere 

B opor- 



oportere arbirror, qui ukiinus in flora fua Tom. 11. & IV, Tab. I3f, & 
302. utraiuquc accurate dercriplit, & depinxit. 

Ego ita(|ue, qua poirum cura , lianc exfequor. 

Tota j)lanta glabra, & inodora eft. 

Kadix perennis, eredhi, fibrofa, pallens &. setate multiceps, ia 
furculos abit paucos, fubdivifos, rofuhi terniinatos , caulis quafi nullus, 
li perliftir , efl ere6tus, giacilis, fubrotundatus, feniper uniHoris. Folia 
radicalia funt alterna feflilia, ovalia, duos vel tres lineas longa, integer- 
rima, pinguia j folia duo ad calicein, qu£ lanceolata funt, fubacuta , & 
oppofita. 

Flos poUicis longitudinem fuperat. Calix tubulofus, brevis, 
pentagonus acuminatus, (ju-atuor lineas alrus. Lacinis limbi coroliscae- 
rule^ quinque, rotundat;e, iiuegerrimx' , trium linearum diametrum ha- 
bent , cuin interjedbs f^juamulis femibilidis. Filamenta alba tubo longio- 
ri adha:rent. Antherx /1avai , (&. liberse. Stylus longus cum ftigmate 
infundibiliformi , ad marginem (juali plumofus, iii frudlu bipartibilis, 
ventricofus , ad bafim gibhofus. Semina minima fufca , ovalia, Horet 
Julio, femina maturefcunt Oclobri ; crefcit fuper monte Terglouenli , 
ad pedem moiuis ghicialis, in moute iia-Ziperi, <& o-protech territo- 
rio ijohinenii. 

Exhibui In Tabula plant.im in nativa fua mngnitiidjne , ad larus 
fiflitur in a. ftylus cum ftigmare , dt frui^hi in maturitate j in b. femea 
unicum c. limbus coroUa; apertx, odor nullus. 

N. 5. Tah. 3. 

Oenanthe Karfthia. 

ll^adix perennis, fubcarnofa, cxtus fufca, intiis albida, tortuofa, radi- 
JlV culis pliiribus bifurcatim teres. Caulis fojitarius, rotundatus , levi- 
ter ftriatus, glaber , ficut tora phinta medulhi alliefccnti iardhis, duos 
pedes altus. Folia radicalia bipinnata, iniiixa cofla ad bafim vaginaiue, 
parum flriata, femiamplexicauli , circuinfcriprione olilonga vel elliprica , 
pihnis lanceolatis, vel fubovatis feirilibus, ferrato incifis acutiufculis ad. 
collam principem fedent, folia caulina omnia funt pinnata, fumma terna- 
ra ; pinnube luiu integr.-e , lineares aut htncqolats , acuts. Petioli filhi- 
lofi , iSc minute flriati , ex bafi membranncea (S: vaginante ortuin ducunt. 
Umbella; univerfales convexar, (S: involucro })aucifolio fetaceo 
inn:ru6l.'E, femper eriguntur , compofita; ex radiis decem , aut duodecim. 
Umbeiluls particulares fubrotundata:, denf;c, i!t parva: , involucro feta- 
cfo dinc , aut tres flores non fuperant. Radii exteriores paulo 
longiores 'iwwt interioribus , fiofculi omiies fertiles, (S: ferme s^iiiales 
fuiu, diim exfimorum petala extima pauxillo funt majora, alba, corda- 
ta , dorfo(]iie flriara. Filamenra coroUa; longicudine; flyli rigiduli,. 

pau- 



II 

pauliuim vaKie clongati. Periaiithium pentaphyllium , laciniis lanceola- 
tis, acLiiniaiitis, & inx(]ualibus. Frudtus ftriati, fubrotundati , conftant 
ex duobus leniinibus , cllipticie ibrms , parum ftriatis, ftylo bifido in- 
ftrudtis, quorum alterum tribus foliolis calicis coronatur, & alterura 
duobus. Odor nullus; fapor pimpinelloideus. Floret menfe JuUo , fe- 
mina raaturefcunt Augufto. 

Habitat prope Cryptam cornealem fuper monte Manas ad Boi- 
ckam, etiam in montibus circa Reckam, abundauter deprehenditur circa 
Lippizam fuper Karfchto in Carniolia interiore. 

Iconi ad latus fiftitur in a. Hos , in h. femina au6la. 

CHm hsc planta in multis cum oenanthe pimpinelloide convenit, 
facile pro eadem habereturj cui viva ad manus non eft , hanc icone ex- 
prelHim cum illa conferre porerit, quam Cl. Jac(|uin in citato fuo ope- 
re Tab. 394. expofuit, ipfe^jue ultro diicriniina , qus inter utramcjue 
intercedunt, partim in radice, partim in foliis deteget. 

AT. 6. Tah. 2. fig. 4. 

Clathrns CFu7tgusJ Hydrienfis. 

Tii tanta fungorum copia, quos partim Cel. Linneus, &. D. Schsflerus 
A determinarunt , quem praefens tabula exhibet, non reperi. 

Fungus mediocris , fubtrianguiaris femiputridis. arborum radici- 
bus innafcitur, fubcoriaceus , moUis. Sripes durus, fubovatus; curvus, 
membrana albida obdudlus. Calamus digiti mininii crairitudinem habet j 
parum ftriatus, niger, villofus, Pileum gerit figurs quali triangularis, 
coloris bruneo - nigri , fubtus lamellofus labyrinthiformis; lamell^ ver- 
fus cahimum funt aliquantum parallelae ; fuperne pileus nodis diftin(ftus, 
quorum figura fru(ft;ibu» pinus pineae fimilis eft; cum vero nodi alii raa- 
jores, minores alii funt confluentes, efformantque figuram jam pentago- 
nam , jam tetragonam. Ex centris nodorum ftris verfus latera procur- 
runt. Partes aliqua; revoluts, aliquas plana:, membrana fubtilliiTima, 
facili negotio feparantur. Subftantia fpongiformis ; lamellae undulats, 
teiiues, elaftic:^, ncc luccum Isfae fundunt. Odor putridus fuaveolens. 

Habitat in collibus prope Hydriam, verfus Mershirupa , Zherna- 
verch. Ad latus figurie laraell;£ adilant. Crefcit menfe Julio. 

A^. 7. Tab. 2.Jig. 5. 

Leontodon Tergrlouenfis. 

/^refcit fuper monte Terglou , ubi glacialis elTe incipit , & hoc quo- 
V-^ que in locis duntaxat humidis, reperitur etiam iu alpibus circum- 
jacentibus. 

B a To- 



12 

Tota plaiiM inodoni eft, unum,duos, ait tres pollices aka. 
Kadix perennat, cralFa, nigra, pollicis longitudinem adsquat, fibrillas 
undique generans, fufcas, albefcentes. Caulis firmus, liirfutus, unicus, 
teres, foliofus. Folia infima duobus pollicibus longiora, amplexicau- 
lia, runcinata, linuata, acuta , pilis nigris obdu6\a. Superiora pro- 
fiinde dciuata, admodum hirfuta^ ultimum folium lineare, integrum, 
pilofum, nigrum. 

Calix ex oblongo globofus, conftat fquamis imbricatis, lanceo- 
latis, acuminatis , ereftis, nigris & hif])idis. CoroUulie fulphureum 
colorem habent , quinquedentatie patentcsque, calicem bis fuperant. 
Antherx lute.-e. Germina oblonga, glabra, ftyli longi, fligma luteum, 
& revolutum. 

Receptaculum album, nudum, fubcarnofum, femina fufca, cunei- 
formia, pappo coronantur felhli , pilofo , ad latus figurs reprxfentatur 
femcn unicum cuin pappo. 

Figura, quam hic intueris , exhibet naturalem plantae magnitu- 
dinem, ad quam libere ex terra argillacea exurgit. Hiec, fi frullulis 
lapideis tegitur, fcapum nancifcitur gracilem, longioremque , ita uc 
aliam oinnino forraam induat. 



My 



N. 8. Tab. 2. fig. 6. 
ofotis Terfflouenfis. 



s 



f^Wv. Linneo genus myofotum, de quo pauci , & ii quoque non clare 
V^ fiitis, & dilucide traftarunt, in acceptis refcrrc debemus, tanca ac- 
curatione elaboratum. 

Ego primo intuitu hanc plantam non ha:fitavi ad genus aretis re- 
ferre, quemadmodum in CoUedtaneis (*) Berolinenfibus, in (juibus de 
itinere meo per alpes carniolicas , & carinthiacas ago, iUam nomina- 
veram; at diligentiori fubin examine adhibito deteclisque Cngulis notis 
deprehendi , eam Myofotim elfe. 

Tota plauta colorem triftem, vel viridem fufcum habet, ex- 
cepto flore. Odor gratifhmus , ficut fyringa Linnei. 

Radix percnnis, fublignofa r'e61a , prufunda , multum tortuofa 
ratione fitus , tres, vel quatuor pollices longa , libras paucas habet. 
Caulis foFiofus, imbricatus, hirfutus; re6\us vcl procumbens j ex una 
radice plures quo^jue caules nafci folenr. 

Fo- 



(') SBcfcfjSfffitliingfn bcr SSdUnct (Bcfcnfd^aft 9?aturfcrfd;en6(r grcuntf. Tc 

i^So. iii- c. fig. 



13 

Folia infima rubnigrefcentia , alia fufca virentia, oblonga, ova- 
ta, aut fpatulata, felTilia, plana, integerrinia , duas, vel tres lineas 
longa, pillis albis rigidis inllrurta, quae cauleni circumdant, in medio 
duo, aut tres flores nafcuntur, caulis medius reftus, lateralis utrinque 
dependent, & quali corymbum efformant. fixc planta raro admodum 
eft unirtora; aut acaulis. 

Calix femitubulofus quinquefidus, initio villofus, laciniae quafi 
lanceolats ; tubus duplo longior, primo patens, & deinde flores ere6ti, 
vel involuti. 

CoroUa hypocrateriformis; tubus ventricofus calyce brevior, annu- 
lum cylindricum efformat Havum fulphureum. Sub fauce ftaminaquinque, 
qunrum filamenta Havefcentia fubulata minima. Anthers rotundatx 
flavre. Limbus coroUa; eleganter cKruleus, planusj iu ore glandulae 
nectariferx bifids quin(]ue perliflunt ; fegmenta coroUa fubrotundata, 
ovata integra. Gernien in fundo calicis, feffile, fubglobofum , flavum, 
viride. Stylus ftansina attingit ; ftigma capitatum. Capfula unilocularis 
polylperma , apice dehifcente, in quinque valvulas divergentes intra 
calicem perfiftens. Semina qnatuor aut quinque, ovalia fufca. a. Re- 
prasfentat in naturali altitudine coroUam integram. b. Corollam aper- 
cam cum glandulis , & Itaminibus. c. Calicem medium apertum. d. 
Eundem patentem cum capfula , & feminibus in maturitatis ftatu. e. 
Ciiprulam cum lligniate non perfetle maturam. /. Semen unicura parura 
augmentatum. 

Floret Augufto, femen maturefcit Septembri. Habitat in monte 
Tergloti ultra montes glaciales, in fupremo loco, qui adhuc terra vefli- 
tus ell , in coUeftaneis BeroUnenfibus fuperius commemoratis determi- 
navi, in quautam excrefcere foleat altitudinem. 

Nro. 9. Tab. 4. fig. i. 

Scabiofa Trenta. 

Tnter triginta, fcabiofarnm fpecies, quorum Linneus in fuo fyftemat* 
Jl meminit, nuUa eft, qux huic, quam ego hic adfero , fimiHor fit, 
quam iUa , tranfilvanica, cujns iiguram Cl. Jaquin voL i. pag. fo. Tab. 
II. (*) accurjtiOime exhibuit, uoftra hsc ad 10. primas Lmnei nempe co- 
roUas quadrifidas referri debet. 

Tota planta glabra eft. Radix craffuifcula , fsepe longa fubno- 
dofa intra lcopulorum fiffuras ut plurimum crefcit verfus capita petio- 
lorum antiquorura feraitabidis, & albefceutibus radicuUs induta efl. 

B 3 Cau- 

(') Hortus Botanitus \'iiidobcncnfis. Tom. iit, 1770. in fol. maj. c. fig. col. 



14 

Caulis unicus fox poUices altus, teres, leviter flriatus, nun- 
<]uam rnmofus, folia inferiora funt pinnatilida amplexicaulia , plantam 
mediam altitudine fupcrat; cofta foliorum alitiuantum fulcata, rigida; 
lobi inferiores libcri , valJe crenati & runcinati, exteriores femper 
majores funt interioribus. Ex ultimo loborum pari alter lobus perpen- 
ilicularitcr exfurgit, ejusdem formai cum reli(|uis, fed folum fecun- . 
dum par foliorum eft etiam pinnatifidum minutim crenatum , fuperiora 
folia funt linearia integerrima. Flos unicus, globofus. Calix com- 
munis ovatus, & acutus compohitur ex fiuamulis albis membranaceis, 
Hiucrontito - ariflatis. Corolla; albx (]uadrind:e , ad marginem majores 
funt. Stamina oblonga alba. AntherE Hav.t. Piftillum breve. Frutlus 
compofitus, ovatus & obtufus. Semina ovalia, fubpilofa calyculis par- 
vis dentatis coronara. Odor nullus. Floret menfe Julio , Auguilo, 
femen maturefcit Odlobri. Priraam dcprehendi in montibus circa Trenta, 
&. in parte occidentali Terglou in dcclivibus, infra montem Ziperie, & 
Trafcliim - verch & fuper Mifchelem - verch. Ad latus iigurx tf. fqua- 
muls calicis ; b. femeu ariftis coronatum. 

A^. lo. Tab. 5, 

Athamanta Golaka. 

'yota planta glaberrima efl:. Radix perennis, extus cinerea, intus al- 
A bida, fcptem vel ofto pollices longa, fubcarnofa , cralfa vel Hbro- 
fa, ad faxum allifa ramos longos de latere propellens, oreofelcniijue 
fapore aliquo praedita, Coronani fetaceam de prneteritis foliis habet. 
Caulis folitarius, fuperne ramofus fubereftus afcendit , unicus , rotunde 
fulcatus , duos, tres , vel (juatuor pedes altus, ferme glaber. Calarai 
medulla in centro albid-a, craifitudo unius pollicis eft. Folia radicalia cx 
petiolo membranaceo , & amplexicauli cnafcuntur , inferiora reijue ac 
fupcriora tripinnata, iii fummirate caulis inciGi dunraxat, ratione ipfius 
planta:magnitudodiverfa efl: , in majore bipedalia funr. Coftar funt flriatte 
anteriores canaliculatie , pallide virefceutcs. Caules fupcriorum fo- 
liorum (luafi luembrana involuti funt, (juie jam leviter jam prolunde tri- 
fida, aut (juadriiida, vel etiam pluries incila eit , lacinis ovatse oblon- 
gs, acuta^, plan;E , fupra Iplenditic virides, infra palefcentes; in fum- 
mo caule fulia fmgula funt Jimplicia , laneeolata minutim incifa ; bafi 
aiupliata , (Si mcmbranacea. 

Invulucri univerfalis foliola funt circirer o€io novemfiuc, lanceola- 
ta mukum()ue incifi, rel^cxa, undulara, rigida; particulare conlurgit 
ex foliolis inregerrimis, glabris, fublincaribus , tribus vel iiuin(]ue. L'm- 
bella iiniverlaiis aniphi conftat (]uindcciiii aiit viginti (]ui!U]uc umbellulis 
inx(]ualibus , ercc^.iis, UmbcUa partialis (|Uindecim aut vigiiui Hores ha- 
betj Hores, petala alba, glabru, ovata, cum apicibus iuliexis vix fub- 

cox- 



T.5 

cordata , sequalia. Staniiiia petalis longiora. Anthers binodof^, pal- 
lefcentes. Stigniata bifida, brevia, albovirefcentia. Omnes flofculi fer- 
tiles funt. 

Fru6his immaturus , viridis, fubrotundatus ; maturus fufcus, ova- 
tus, oblongus, teres, nitidus, clavatus. Stigma perliftens, Seinina bi- 
na clavata, marginibus (juatuor elevatis, extus membranaceis , ovatis, 
glabris , in medio flriatis , alhefcentia. 

Tota planta , excepta radicc, fuporem ingratum habet , floret menfe 
Junio, femeji Augufto maturefcit. Ad latus Iconis reprarfentatur fru- 
i^titicatio omnis in nativa magnituline. a. CoroUa cum flamine & ger- 
mine. h. Seinen non perfe6le maturum. c. Idem maturum. d. Semen 
nudum cxtra membranas , cujus una pars interna concava, & externa 
convexa eft, odor nullus. Habitat in' alpibus Juliis in fummitate nion- 
tis Velki- , & Maii-Golak & in aliis montibus circurajacentibiis. 

A^. II. Tah. 4. Fig. 2. 

Potentilla Terg^louenris. 

T^x tot Potentillis nec unam vidi, qus huic noftrs perfe6le afrmiilare- 
JL-f tur, illa nitida potentilla Cl. Linnei ficut illam Celeb. de Wulfen 
in appendice citato defcribit, maxime cum hac prxfente convenit. 

Radix efl: fublignofa, atra, retla crafFa, parum fibrofa. Caules plu- 
rimi fubere^H, pollicis altitudinem attingunt, teretes , una cum foliis, 
& calicibus tomentori , aut denfe villofi albi fericei , & glaucefcentes* 
Folia radicalia, plurima, ternata , fubamplexicaulia, in inferiore par- 
te membranacea, verfus fulia patiolata. Foliola oblonga , ovata , obtu- 
fa, fubfetfilia in apice petioli communis, ntrini]ue sequaliter villofa, ple-' 
rnmque plicata , integerriraa. Folia caulina inferiora radicalibus fimi- 
lia, petiolata Imfi flipulis binis linearibus , acutis integris , & ipfi villis 
cin6Iis. Superiora ternata aut iimplicia, primo cum flipulis brevioribus 
lanceolatis integris. Stipuhe feffiles integr.^e parum canaliculatai. 

Flos in caule femper unicus, terminalis, magnus, fpeci')fus, odorifer 
ficut CI.de Wulfen potentillam fuam defcripfit. Calix perfiflens fubcoria- 
ceus decemfidus, fegmentis lanceolatis, alternis brevioribus anguftiori- 
bus , fupra tandem parum rubefcentibus, fubtus pallide virefcens , villo- 
fus. Pili in fegmentis lanceolatis ftrias formant duplices. Petala quin- 
que fubcordata , leviter emarginata, pallida, rofea, ampla. Stamina plu- 
rima, filamenta albida duas lineas longa, antherje clavaf:^, rubrs , cum 
polline flavo. Pveceptaculum Villofum. Germen ovatum, feffile , ru- 
brum , fed villo albo fericeo veftitum. Stylus rotundatus , nudus, ru- 
ber. Stigma breve , fimplex. Florent menfe Julio, Auguflo, fup«r 
monte Terglou Sa-Utech, & Zospoliza in regionibus glacialibus. Infra 
prope a. reprnefentatur calix. /'. Foliuni ternatum cum flipulis expan- 
fum. c. Stamina. if. Gerniec pilofum. Omnia in naturali ftatu. 

N. i:. . 



i6 

N. 12. Tab. 4. Fig. 3. 

Carlina pola. 

'yota planta tomentoni , feu arachnoidea efl. Radix perennis, Hgnefcens, 
A fere quatuor pollices longa, etiain brevior, non ramofa, tortuofa, 
iibris vel radiculis funiuin in(tar iuftrudla, Havefcens, faporem eu;idera 
prope quein carlina acaulis habet , hunc faporem temperat levis fuper- 
veniens dulcedo. Caulis ere6\us , trcs poUices , aut fpithamam lungus, 
teres , Havefcens, arachnoideus, junior foiiofus , poftea nudiis , folia al- 
terna felTilia aut fubamplexicaulia , in fummitate congefta , oblonga , pa- 
rum ovalia,unius & dimidii pollicis longitudinem habent , rigida , finua- 
ta, fpinofa, pungentia j ex angulis linuofitacis pinnula; oblongje mucro- 
nats proftant ; in marginibus vero minoribus funt folitarise , ex eodem 
loco in apicibus folia fempcr folitaria pcr coftas decurrunt. 

Floris caput fubrotundum, ciijus fummitas in rcceptaculum elonga» 
tur, cui Hos infidet involucro foliaceo inucronata rigido; & h<fc quoque 
iblia funt enhformia , leviter canaliculata, intcgerrima rigida, & capi- 
tulo duplo longiora, coloris cinnabarini, feinper perfillentia. Corollse 
albefcentes, quiuquedentatie , tubulof<e, (juibus AntherK quinijue Ha- 
vefcentes affixae. Stigma clavatum. Semen cordiforme, glabrum; pappus 
fetaceus, albefcens, feffilis, duas vel tres lineas longus. Difcus parum 
carnofus, albidus, faporem dulcem habet ; Horet Julio , & Auguflo; 
primo hanc plantam inveni copiofam in montibus apenninis fuper monte 
Falcon, poftea iu Campagna di Roma , & in Collijeo prope Polam iii 
Iflria. Ad latus a. folium. h. Squamas calicis. c. Senien pappofum 
reprsfentat. 

Tres numero duntaxat hujus generis plantas in ultimo loco reperi, 
in quibus Myrmeleon an Libelluloidcs Linnei infidebat , quem huic 
plantse addidi, vel propter fuigulares nigrefcentes niaculas. 



'^i&^ 






Typis Chrifliani Friderici Wapplcr. 




.„,,/. ■\W,^r,//: ,^./ f„/„,. 









f 








. -5^ 






^ t ' ' 











2 >^< - ^f"